In Natuur & Techniek verscheen column prof. dr. Arnold De Loof
Daarna deed dr. Leo van Raamsdonk een boekbespreking
Guido de Mey reageerde daarop met een ingezonden brief.
Peter Scheele reageerde daar weer op.

 

Evolutie door degeneratie Nederland heeft iets met de evolutietheorie. De jongste verhitte discussie - inmiddels ook op het web - is ontstaan naar aanleiding van Peter Scheele's boek Degeneratie - het einde van de evolutietheorie. In feite hebben neodarwinisten de goddelijke voorzienigheid in de genen gestopt. Daarmee is niet iedereen gelukkig. De ontwikkeling van het zoogdierembryo in het lichaam van de moeder is mijn favoriete voorbeeld van een 'revolutie' door verlies van genetische informatie. Zoogdieren stammen af van reptielen met dooierrijke eieren. Er is dus ooit iets gebeurd waardoor het leggen van dergelijke eieren ophield. Met onze huidige kennis van de eivorming kunnen we alleen maar vaststellen dat er iets is misgegaan met de expressie van het gen dat codeerde voor de aanmaak van dooiereiwitten. Onder invloed van oestrogenen maakt de lever reserve-eiwitten aan die via het bloed bij de eicel belanden. Er heeft dus een mutatie plaatsgevonden waardoor functioneel genetisch materiäal verloren ging. lntuitief zou iedereen dit een 'slechte' mutatie en 'degeneratie' noemen.1. Blijkbaar beschikten die bevruchte, maar dooierloze eitjes toch over alle mechanismen om de ontwikkeling van het embryo te continueren. De eitjes overleefden op een parasitaire wijze in de baarmoederwand. Functioneel gezien was het verlies van het dooiereiwitgen een succes: de gemuteerde wijfjes hoefden niet meer te broeden. Overleven ondanks het wegvallen van een gen kon echter alleen als er

vooraf al latent een compleet systeem voor baarmoeder-embryocommunicatie bestond, eventueel met bijbehorend aangepast gedrag van het wijfje.2. Het totstandkomen van een communicatiesysteem van hogere orde is de ware revolutie in macro-evolutie. De uitschakeling van het dooiereiwitgen maakt alleen zichtbaar dat die stap in de macro-evolutie al eerder was gerealiseerd. Keulen Degeneratie als een drijvende kracht van macro-evolutie gaat mij wat te ver. Degeneratie is een element. De term macro-evolutie zou ik overigens willen voorbehouden aan die fundamentele stappen in de evolutie waarbij telkens een nieuw systeem van De eitjes overleefden op parasitaire wijze  communicatie wordt geintroduceerd op een steeds hoger organisatieniveau. Velen horen het nu vast donderen in Keulen. In mijn boek Wat is Leven? De onstoffelijke dimensie (Garant, 1996) analyseer ik 'het leven' en zijn evolutie vanuit de invalshoek van communicatie. Zo'n analyse leidt al gauw tot minstens vijftien niveaus van toenemende complexiteit van compartimentele organisatie, met bijbehorende communicatiesystemen. Daaruit volgen vanzelf de simpele mechanismen die steeds opnieuw worden gebruikt om die hogere niveaus te bereiken, zoals het samenklitten van compartimenten. Stappen die telkens gepaard gaan met aangepaste communicatiesystemen. Waarom zouden we het onnodig moeilijk maken?3.

Prof dr Amold De Loof is hoogleraar zoölogie aan de Katholieke Universiteit Leuven.

commentaar:

^1. Ik niet. Het gaat hier over een totaal andere vorm van 'degeneratie' dan ik bedoel. Hier wordt degeneratie het verlies van genen tussen niet-verwante soorten genoemd, op basis van veronderstelde macro-evolutionaire aanpassing. Op die manier zijn een heleboel zaken 'degeneratie' te noemen, die dat helemaal niet zijn, omdat ze te maken hebben met een functioneel verschil in ontwerp. In het ene type kan best een bepaalde functie 'primitiever' lijken dan in een ander, omdat de functie ervan zelf 'primitiever' is, of de functie kan zelfs geheel ontbreken. Dat heeft dan niets met de degeneratie te maken zoals ik dat gedefinieerd en omschreven heb in mijn boek, omdat die nadrukkelijk binnen een soort waargenomen wordt en niets met macro-evolutionaire aanpassing te maken heeft.
Op deze manier kan je, als je soort-degeneratie als verschijnsel accepteert, dat doortrekken naar degeneratie tussen niet-verwante typen en er zodoende eenvoudigweg gratis macro-evolutie bij stoppen.

^2. Dat bedoel ik.

^3.  Duidelijk verhaal!?!