Door een collega werd ik attent gemaakt op een website
waarin een kritisch boek over de evolutietheorie werd aangekondigd
(http://peter-insite.nl/degeneratie/welkom.html).
Nu ik het grootste deel gelezen heb, wil ik graag mijn mening
over dit boek geven. Ik vind dat de auteur Peter Scheele een grote
prestatie geleverd heeft, zeker als je in aanmerking neemt dat
hij niet is opgeleid als evolutiebioloog. Sinds Darwin zijn theorie
lanceerde zijn vele biologische principes en mechanismen aangevoerd
waarmee het fenomeen evolutie verklaard zou kunnen worden. In
het boek worden de meest gangbare mechanismen besproken zoals
natuurlijke selectie, mutatie, recombinatie, gen-duplicatie en
transposable elements. Steeds komt Peter Scheele tot de conclusie
dat deze mechanismen niet toereikend zijn om MACRO-evolutie te
verklaren. Steeds onderbouwt hij zijn opvattingen met heldere
en logische argumenten. Daarnaast doet hij met een voorstel voor
een alternatieve theorie: "de degeneratietheorie"; een
goede poging om eens vanuit een ander gezichtspunt de waargenomen
variatie op DNA niveau te verklaren. Als moleculair geneticus
ben ik het in grote lijnen eens met Peter Scheele. Ik deel zijn
opvatting, dat er geen plausibele verklaring bestaat voor macro-evolutie
en het heeft ook mij altijd bevreemd dat de onbewezen en speculatieve
hypothese van Darwin zoveel invloed op het (wetenschappelijk)
denken gekregen heeft.
Peter Scheele lijkt op meerdere doelgroepen te mikken. Hij wil
niet alleen het brede publiek, maar ook studenten en wetenschappers
aanspreken. Ik ben bang dat het brede publiek toch zal struikelen
over de vele voor hen onbekende termen, ondanks de originele manier
waarop aan de hand van sprookjesfiguren de werking van mutatie
en natuurlijke selectie wordt geillustreerd. Anderzijds zullen
evolutiebiologen met Peter kunnen afrekenen, omdat er, omwille
van de eenvoud, altijd wel onzorgvuldige formuleringen gevonden
kunnen worden. Het redactioneel commentaar van Sander Voormolen
in de laatste BioNieuws laat zien hoe makkelijk je iemand in een
hoek kunt zetten, maar hiermee wordt Peter Scheele en het boek
te kort gedaan en geenszins weerlegt. Overigens wordt alle positieve
en negatieve kritiek door Peter aan de website toegevoegd.
Wat moet je met dit boek? Ik kan iedereen van harte aanraden om
het boek te lezen of de website te bezoeken. Dit geldt allereerst
voor de vele scholieren en studenten die onderwezen zijn vanuit
het gangbare zwart-wit denken over de onverenigbaarheid van evolutie
en creatie. Natuurlijk is er sprake van divergentie en adaptatie;
en natuurlijk spelen selectie, mutatie en genetic drift hierin
een belangrijke rol. Plantenveredelaars en dierfokkers kunnen
tot de verbeelding sprekende voorbeelden noemen. Peter Scheele
maakt in zijn boek duidelijk dat hij geen probleem heeft met deze
vorm van "down-hill evolutie". Zijn boek richt zich
meer op de falende zoektocht van de wetenschap naar een solide
verklaring voor het ontstaan van leven en de grote toename in
biologische complexiteit tussen bijv. lagere en hogere organismen;
tussen ongewervelden en gewervelden. Vervolgens zou het boek ook
nuttig kunnen zijn voor die biologen die nog menen dat macro-evolutie
slechts door mutatie en natuurlijke selectie verklaard kan worden.
Werkelijk, je komt ze tegen! Tenslotte kan ik het boek aanraden
aan de professionele evolutiebiologen.
Niet om het af te kraken, maar om er een voorbeeld aan te nemen.
Neem de handschoen op en probeer dan toch zelf een boek voor een
lekenpubliek, of een bijdrage aan de website te schrijven, met
een duidelijke nuancering tussen waarneming en theorievorming,
kans en zekerheid, experiment en extrapolatie.
Mijn indruk is dat hulp van specialisten noodzakelijk is om de
ideeen van Peter Scheele op een wetenschappelijk acceptabele manier
te formuleren en om meer gewicht aan de zaak te geven.
Het onderwerp raakt mij persoonlijk, omdat ik geen conflict zie
tussen kritisch en ondogmatisch onderzoek doen en om als christen
te geloven dat mijn leven zinvolle betekenis ontleent aan Genesis
1. Dat het meer is dan een schitterend ongeluk. Ik hoop op een
eerlijk en goed gesprek. In het commentaar "Science and God:
a warming trend?" (Science 277:890-893, 15 augustus) is fraai
beschreven hoezeer geloof en wetenschap eenzelfde bestemming en
toewijding hebben aan het zoeken naar waarheid.
Herman van Eck
(dr.ir. H.J. van Eck is werkzaam aan de LUW, Vakgroep Plantenveredeling
en
schreef dit op persoonlijke titel.)
